Koszty w Trybunale pracy

Wprowadzenie

Wyrok Employment Appeal Tribunal (EAT) w sprawie Vassallo przeciwko Mizuho International Plc & Mizuho Bank Ltd [2025] EAT 131 to ważne orzeczenie dotyczące kosztów postępowania w apelacjach pracowniczych w Wielkiej Brytanii. Choć co do zasady w brytyjskim prawie pracy strony ponoszą własne koszty, a zasądzanie ich przez sąd jest wyjątkiem, niniejsza sprawa pokazuje, że w przypadku nieuzasadnionych apelacji lub nierozsądnego prowadzenia sprawy sąd może obciążyć stronę przegrywającą kosztami przeciwnika.

Orzeczenie to ma istotne znaczenie zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców. Dla pracowników to przypomnienie o ryzyku finansowym związanym z apelacją, szczególnie jeśli brakuje solidnych podstaw prawnych. Dla pracodawców – dowód, że warto wnioskować o koszty w sytuacjach, gdy druga strona nadużywa procedury.

Tło sprawy

Powódka, Liliana Vassallo, wniosła apelację przeciwko swojemu byłemu pracodawcy – Mizuho International Plc oraz Mizuho Bank Ltd. Jej sprawa była już wcześniej rozpoznana przez Employment Tribunal, a następnie przez EAT w czerwcu 2024 roku, gdzie apelacja została oddalona. Pisemne uzasadnienie tamtego wyroku opublikowano jako Vassallo v Mizuho International Plc & another [2024] EAT 170.

Już podczas rozprawy w czerwcu 2024 r. pełnomocnicy pozwanych zapowiedzieli złożenie wniosku o zasądzenie kosztów. Wniosek ten został formalnie złożony na podstawie Rule 34A Employment Appeal Tribunal Rules 1993.

Łączna kwota, której domagali się pozwani, wynosiła 10 882,50 funtów. Wniosek opierał się na dwóch podstawach:

1. powódka oparła apelację na oczywiście bezzasadnym zarzucie,

2. powódka dopuściła się nierozsądnego prowadzenia postępowania apelacyjnego.

Pierwsza podstawa – bezzasadny zarzut apelacyjny

Najważniejszy zarzut powódki dotyczył tego, że Employment Judge (sędzia pierwszej instancji) rzekomo nie przyjął jej dowodów ani argumentów podczas składania pozwu w Employment Tribunal.

EAT ustalił jednak, że ten zarzut był faktycznie nieprawdziwy. Z notatek sędziego oraz notatek sporządzonych przez prawnika pozwanych jasno wynikało, że takie dowody i argumenty zostały przedstawione i rozważone. W konsekwencji EAT uznał, że zarzut apelacyjny był całkowicie bezzasadny (misconceived).

Co więcej, pozwani przedstawili swoje notatki powódce, aby uzgodnić ich treść. Powódka odmówiła, nie dostarczając własnych notatek. Gdy pozwani zwrócili się do EAT o udostępnienie notatek sędziego, powódka sprzeciwiła się temu wnioskowi – a później i tak zakwestionowała ich treść. Tego rodzaju postawa, zdaniem sądu, dodatkowo utrudniała sprawne postępowanie i była nierozsądna.

Druga podstawa – nierozsądne prowadzenie postępowania

Drugim filarem wniosku o koszty były liczne uchybienia proceduralne powódki w toku apelacji. EAT zwrócił uwagę, że litigants in person (osoby reprezentujące się samodzielnie) również muszą przestrzegać obowiązujących reguł.

Najpoważniejsze błędy powódki obejmowały:

• Niejasne i chaotyczne grounds of appeal – powódka włączała do nich inne dokumenty, co zaciemniało zakres dopuszczonych zarzutów.

• Skeleton argument – nie wskazywał, które argumenty odnoszą się do których zarzutów. Co więcej, obejmował twierdzenia wykraczające poza granice apelacji dopuszczone przez sąd.

• Core bundle – złożony przez powódkę zestaw dokumentów był niepaginowany i nie zawierał kluczowych dokumentów, takich jak decyzja o przyznaniu prawa do apelacji.

• Authorities bundle – powódka nie przygotowała kompletnego i uporządkowanego zestawu orzeczeń. Zamiast tego przedstawiła zbiór plików PDF, niezgodny z wytycznymi, a następnie w ogóle się na nie nie powoływała podczas rozprawy.

Każdy z tych błędów powodował, że pozwani musieli przygotowywać własne zestawy dokumentów i dodatkowe argumenty, co generowało koszty.

Odpowiedź powódki

Powódka utrzymywała, że w EAT koszty są wyjątkiem, a ich zasądzanie powinno być ograniczone do sytuacji szczególnych. Twierdziła, że trudności proceduralne wynikały z problemów z uzyskaniem transkrypcji i opóźnień administracyjnych. Argumentowała również, że wniosek o koszty był formą „agresywnej taktyki”, mającej ją zmusić do rezygnacji ze sprawy.

Jednak jej odpowiedzi były zdaniem sądu lakoniczne i nieodnoszące się do meritum. Powódka nie potrafiła wykazać, że faktycznie miała usprawiedliwienie dla uchybień proceduralnych.

Sytuacja finansowa powódki

Powódka złożyła oświadczenie o swojej sytuacji finansowej:

• brak zatrudnienia,

• ponad 200 bezskutecznych aplikacji o pracę,

• brak majątku,

• życie w wynajmowanym mieszkaniu,

• dochód jedynie z Universal Credit,

• zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości ok. sześciomiesięcznego dochodu.

Sąd uznał, że powódka jest praktycznie niewypłacalna i nie ma perspektyw poprawy sytuacji w najbliższym czasie.

Rozważania prawne EAT

Zgodnie z Rule 34A EAT Rules sąd może zasądzić koszty, gdy postępowanie jest:

• niepotrzebne,

• niewłaściwe,

• uciążliwe,

• oczywiście bezzasadne,

• prowadzone w sposób nierozsądny.

EAT podkreślił, że koszty w apelacjach pracowniczych są nadal wyjątkiem, ale w tym przypadku przesłanki zostały spełnione.

• Zarzut apelacyjny dotyczący braku przyjęcia dowodów przez sędziego był całkowicie bezzasadny.

• Zachowanie powódki w zakresie odmowy współpracy przy uzgodnieniu notatek było nierozsądne.

• Liczne uchybienia proceduralne dodatkowo uzasadniały obciążenie kosztami.

Jednocześnie sąd przypomniał, że zasądzanie kosztów nie ma charakteru karnego. Należy uwzględnić możliwości finansowe strony przegrywającej.

Wynik

Choć pozwani domagali się 10 882,50 funtów, sąd – biorąc pod uwagę sytuację finansową powódki – zasądził jedynie 1 000 funtów. Kwota ta została podzielona na:

• 750 funtów za prowadzenie apelacji na podstawie bezzasadnego zarzutu,

• 250 funtów za szersze nierozsądne prowadzenie sprawy.

Nie zasądzono kosztów od pełnomocnika powódki (tzw. wasted costs).

Znaczenie prawne sprawy

Orzeczenie Vassallo v Mizuho ma duże znaczenie praktyczne i prawne. Pokazuje, że:

1. Koszty w EAT są możliwe – choć rzadkie, będą zasądzane, jeśli apelacja jest nieuzasadniona lub prowadzona nierozsądnie.

2. Litigants in person nie są zwolnieni z obowiązków – osoby reprezentujące się same muszą przestrzegać reguł proceduralnych.

3. Sytuacja finansowa wpływa na wysokość kosztów – sąd może obniżyć kwotę, ale nie zwalnia to całkowicie z odpowiedzialności.

4. Znaczenie profesjonalnego przygotowania – źle sporządzone dokumenty procesowe zwiększają ryzyko przegrania sprawy i obciążenia kosztami.

5. Finalność postępowania – sąd nie pozwoli na wielokrotne podważanie tych samych kwestii, zwłaszcza z powodu późno złożonych transkrypcji.

Konsekwencje praktyczne

• Dla pracowników – decyzja ta jest ostrzeżeniem: apelacja musi być dobrze przygotowana i oparta na solidnych podstawach. W przeciwnym razie, nawet przy ograniczonych środkach, można zostać obciążonym kosztami.

• Dla pracodawców – sprawa pokazuje, że w przypadku nieuzasadnionych apelacji można skutecznie ubiegać się o koszty, co rekompensuje część wydatków na obronę.

• Dla prawników – przypomnienie o konieczności rzetelnego przygotowania dokumentów i przestrzegania praktycznych wytycznych EAT.

Podsumowanie

Sprawa Vassallo przeciwko Mizuho International Plc & Mizuho Bank Ltd [2025] EAT 131 potwierdza, że choć koszty w Employment Appeal Tribunal są wyjątkiem, mogą być zasądzone w sytuacjach szczególnych.

Powódka, mimo trudnej sytuacji finansowej, została obciążona kwotą 1 000 funtów za bezzasadną apelację i uchybienia proceduralne. To ważne ostrzeżenie dla wszystkich stron postępowań pracowniczych w Wielkiej Brytanii: procedury trzeba przestrzegać, a ryzyko finansowe istnieje zawsze.