Ackom v Secretary of State for the Home Department [2025] EWCA Civ 537 – „very significant obstacles to integration” po Brexicie w sprawach obywateli UE

30 kwietnia 2025 r. Court of Appeal wydał istotny wyrok w sprawie Ackom v Secretary of State for the Home Department [2025] EWCA Civ 537  .

To jedno z pierwszych orzeczeń po Brexicie, w którym sąd apelacyjny szczegółowo przeanalizował test „very significant obstacles to integration” z s.117C(4)(c) Nationality, Immigration and Asylum Act 2002 w kontekście obywatela UE, który miał zostać deportowany do innego państwa członkowskiego UE – w tym przypadku do Niemiec.

Dla praktyki prawa imigracyjnego to wyrok kluczowy, szczególnie w sprawach deportacyjnych dotyczących obywateli UE bez statusu w ramach EU Settlement Scheme.

Kim był pan Ackom?

Gibson Bennett Ackom był obywatelem Niemiec pochodzenia ghańskiego. Do Wielkiej Brytanii przyjechał w 2005 r., mając 7 lat, i mieszkał tu nieprzerwanie od tego czasu. Nigdy nie wrócił do Niemiec.

Ukończył szkołę w UK, zdobył GCSE i A-levels, pracował, grał zawodowo w piłkę nożną. Przez wiele lat prowadził nienaganne życie.

Sytuacja zmieniła się w 2021–2022 r., kiedy został skazany za poważne przestępstwa narkotykowe, w tym posiadanie kokainy z zamiarem jej dystrybucji. Ostatecznie otrzymał łączną karę 49 miesięcy pozbawienia wolności.

Ponieważ nie był obywatelem brytyjskim i został skazany na karę przekraczającą 12 miesięcy, spełniał definicję „foreign criminal” w rozumieniu UK Borders Act 2007. Secretary of State wszczął procedurę deportacyjną.

Podstawa prawna – s.117C i Exception 1

Sprawa toczyła się w oparciu o art. 8 EKPC (prawo do życia prywatnego) oraz s.117C Nationality, Immigration and Asylum Act 2002.

Zgodnie z s.117C(3), jeżeli cudzoziemiec został skazany na karę poniżej 4 lat pozbawienia wolności, deportacja jest wymagana, chyba że spełnia Exception 1 lub Exception 2.

W tej sprawie kluczowe było Exception 1, które wymaga spełnienia trzech warunków:

1. Osoba była legalnie rezydentem w UK przez większość życia.

2. Jest społecznie i kulturowo zintegrowana w UK.

3. Istniałyby „very significant obstacles” do integracji w państwie powrotu.

Pierwsze dwa warunki nie były sporne. Spór dotyczył wyłącznie trzeciego.

Co uznał First-tier Tribunal?

First-tier Tribunal uznał, że w przypadku pana Ackoma istnieją bardzo poważne przeszkody w integracji w Niemczech, ponieważ:

• nie ma tam rodziny ani wsparcia,

• nie utrzymywano niemieckiej kultury w domu rodzinnym,

• nie mówi po niemiecku,

• jego wyrok karny utrudniłby znalezienie pracy.

Na tej podstawie FtT uznał, że spełniony jest trzeci warunek Exception 1.

Dlaczego Court of Appeal uchylił to rozstrzygnięcie?

Court of Appeal (Lady Justice Andrews) uznał, że tribunal nie zastosował prawidłowo testu z Kamara v SSHD [2016] EWCA Civ 813.

Test z Kamara wymaga szerokiej oceny, czy dana osoba będzie „enough of an insider” w kraju powrotu, aby:

• rozumieć, jak funkcjonuje tam społeczeństwo,

• móc w nim uczestniczyć,

• budować relacje,

• funkcjonować na co dzień,

• mieć realną możliwość odbudowania życia prywatnego.

Sąd podkreślił, że:

• brak rodziny,

• brak znajomości języka,

• brak aktualnych więzi,

• trudności w znalezieniu pracy

nie są same w sobie wyjątkowe. Wiele osób w sprawach deportacyjnych znajduje się w podobnej sytuacji.

Kluczowe było to, że Niemcy są krajem wysoko rozwiniętym, o zbliżonych wartościach demokratycznych i społecznych do UK.

Sąd zauważył również, że:

• znaczna część populacji Niemiec mówi po angielsku,

• respondent był młody, zdrowy, wykształcony,

• mógł nauczyć się języka niemieckiego,

• miał dostęp do systemu świadczeń socjalnych.

Brak było przekonującego wyjaśnienia, dlaczego te przeszkody miałyby być „very significant”, a nie jedynie trudne czy niewygodne.

Podwyższony próg – „very” znaczy bardzo

Court of Appeal przypomniał, że:

• słowo „very” oznacza podwyższony próg,

• sama trudność, niewygoda czy konieczność adaptacji nie wystarczają,

• przeszkody muszą realnie uniemożliwiać lub poważnie hamować integrację.

Sąd wskazał, że tribunal nie wyjaśnił, dlaczego młody, inteligentny mężczyzna w kraju takim jak Niemcy nie miałby być w stanie w rozsądnym czasie się zintegrować.

W efekcie sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez innego sędziego First-tier Tribunal.

Dlaczego ten wyrok jest ważny dla obywateli UE?

Po Brexicie wielu obywateli UE nie skorzystało z EU Settlement Scheme lub znajduje się w sytuacji niepewnej prawnie.

Wyrok w sprawie Ackom pokazuje, że:

• deportacja obywatela UE do innego państwa UE nie jest oceniana w próżni,

• podobieństwo systemów społecznych i kulturowych ma znaczenie,

• wysoki poziom rozwoju kraju powrotu może osłabiać argument o „very significant obstacles”.

To wyraźny sygnał, że w przypadku deportacji do państw takich jak Niemcy, Francja czy Hiszpania próg będzie szczególnie wysoki.

Wnioski praktyczne dla spraw deportacyjnych

W sprawach opartych na s.117C(4)(c) kluczowe jest:

• wykazanie realnych, a nie jedynie potencjalnych trudności,

• przedstawienie dowodów na brak zdolności do adaptacji,

• analiza kontekstu społeczno-ekonomicznego kraju powrotu,

• odniesienie się wprost do testu z Kamara.

Argumenty muszą wykraczać poza brak rodziny i brak języka.

Wyrok w sprawie Ackom stanowi ważne przypomnienie, że Exception 1 to wyjątek – a nie reguła – i że próg „very significant obstacles” pozostaje wysoki, szczególnie gdy państwem powrotu jest rozwinięty kraj UE.

W sprawach deportacyjnych właściwa strategia, precyzyjne dowody i pełne zastosowanie testu z Kamara są dziś absolutnie kluczowe.