Bezprawne cofniecie eVisa

Ta sprawa jest jednym z najbardziej jaskrawych przykładów administracyjnego chaosu po stronie Home Office w ostatnich latach. Pokazuje, jak seria błędnych decyzji, brak koordynacji wewnętrznej oraz bezrefleksyjne poleganie na cyfrowych systemach mogą doprowadzić do sytuacji skrajnie nieludzkiej. Mężczyzna, który posiadał potwierdzony status osiedlony w Wielkiej Brytanii, został faktycznie uwięziony za granicą, pozbawiony środków do życia i zmuszony do bezdomności.

Sprawa była rozpoznawana w wyroku R (FD) v Secretary of State for the Home Department [2025] EWHC 3291 (Admin).

Stan faktyczny

FD jest obywatelem Jamajki. W 2017 roku wobec niego wydano decyzję deportacyjną, która skutkowała cofnięciem wcześniej posiadanego indefinite leave to remain. Dwa lata później, w 2019 roku, złożył wniosek o azyl oraz powiązane roszczenie z tytułu praw człowieka.

Na późniejszym etapie Home Office poinformował FD, że powinien złożyć wniosek No Time Limit. Sąd wprost stwierdził, że relacja FD w tym zakresie jest wiarygodna i nie ma podstaw, aby ją kwestionować. Wnioskodawca ujawnił swoją historię karną i imigracyjną oraz przeszedł procedurę biometryczną.

W grudniu 2024 roku Home Office wydał decyzję przyznającą FD indefinite leave to remain. Następnie zaproszono go do utworzenia eVisy, w której jego status został oznaczony jako „settled”. Przez kolejne miesiące korzystał z cyfrowego konta UKVI, generując kody potwierdzające prawo do pracy oraz najmu nieruchomości.

We wrześniu 2025 roku FD wyjechał na krótki, pięciodniowy urlop do Turcji. Przed wyjazdem sprawdził swoją eVisę i upewnił się, że nie istnieją żadne przeszkody w powrocie do Wielkiej Brytanii. 23 września 2025 roku Home Secretary, działając na podstawie Authority to Carry Scheme 2023, odmówiła linii lotniczej zgody na przewiezienie FD do UK. Pomimo okazania eVisy, decyzji No Time Limit oraz ważnego share code, został on niedopuszczony do wejścia na pokład samolotu.

Kilka dni później, 29 września 2025 roku, FD odkrył, że jego eVisa została całkowicie usunięta z konta UKVI. Następnie, 2 października 2025 roku, Home Office poinformował go o odmowie rozpatrzenia wniosku azylowego i roszczenia z 2019 roku. Wiza turecka FD była ważna do 18 grudnia 2025 roku. W czasie rozprawy sądowej w grudniu 2025 roku FD był bezdomny i żył na ulicach Turcji.

Postępowanie przed sądem

Postępowanie sądowe zostało wszczęte 23 października 2025 roku w Upper Tribunal, a następnie przekazane do Administrative Court. Zaskarżono trzy decyzje: odmowę udzielenia zgody na przewóz do UK, cofnięcie eVisy oraz decyzję z października 2025 roku dotyczącą wniosku z 2019 roku. Podniesiono, że ta ostatnia decyzja była prawnie bezskuteczna w świetle wcześniejszego przyznania indefinite leave to remain.

W wersji alternatywnej wskazano, że decyzja została wydana w sposób rażąco niesprawiedliwy i nieracjonalny, po sześciu latach bezczynności, w momencie gdy Home Office wiedział, że FD przebywa poza Wielką Brytanią i nie ma możliwości skutecznego odwołania się.

Home Office próbował uzasadniać swoje działania, powołując się na przepisy Authority to Carry Scheme, które przewidują możliwość odmowy przewozu osobom objętym decyzją deportacyjną. Argumentowano, że brak związku z zagrożeniami terrorystycznymi nie ma znaczenia. Sąd stanowczo odrzucił tę argumentację, podkreślając, że uprawnienia wynikające z ustawy z 2015 roku mają charakter wyjątkowy i są ściśle związane z przeciwdziałaniem terroryzmowi. Ich użycie w tej sprawie było bezprawne i oparte na błędnych danych.

Ocena sądu

Sąd przyjął, że FD został błędnie poinstruowany co do możliwości złożenia wniosku No Time Limit i że Home Office mógł zasadniczo cofnąć wadliwie przyznany status. Jednocześnie jednak uznał, że doszło do naruszenia zasady uzasadnionego oczekiwania. FD miał prawo polegać na tym, że przyznany mu status jest ważny, a on sam będzie mógł swobodnie podróżować i wrócić do Wielkiej Brytanii.

W zakresie eVisy sąd stwierdził, że kluczowym elementem było bezprawne zastosowanie Authority to Carry Scheme, a nie samo techniczne usunięcie statusu. Jednocześnie zaznaczono, że cofnięcie eVisy było i pozostaje niezgodne z prawem w zakresie, w jakim uniemożliwia FD powrót do UK.

Chronologia działań Home Office wzbudziła poważne podejrzenia. Sąd przyznał, że z zewnątrz mogło to wyglądać jak celowe działanie zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy w czasie, gdy FD przebywał poza krajem. Ostatecznie jednak uznano, że bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest systemowa dysfunkcja i brak komunikacji pomiędzy różnymi jednostkami Home Office. Mimo to decyzja została uchylona, ponieważ zapadła w okolicznościach, które istotnie i negatywnie wpłynęły na prawa FD.

Znaczenie wyroku

Sąd nakazał Home Secretary podjęcie natychmiastowych działań w celu umożliwienia FD powrotu do Wielkiej Brytanii, niezależnie od zapowiadanej apelacji. Sprawa pozostawia również otwartą drogę do roszczeń odszkodowawczych.

Wyrok ten powinien być sygnałem alarmowym dla wszystkich korzystających z cyfrowych statusów imigracyjnych. Pokazuje on, jak krucha może być eVisa w praktyce i jak poważne konsekwencje mogą wynikać z błędów administracyjnych. Dla prawników i doradców imigracyjnych jest to kolejny dowód na to, że w sytuacjach kryzysowych szybka interwencja sądowa bywa jedynym skutecznym narzędziem ochrony praw jednostki.