Jak długo można czekać na decyzję EUSS i co zrobić, gdy Home Office milczy?
Opóźnienia w decyzjach EUSS: Home Office odpowiada na raport IMA. Co to oznacza dla osób czekających na settled status?
Czekasz na decyzję w sprawie settled status albo pre-settled status i od miesięcy nie otrzymujesz żadnej konkretnej odpowiedzi? Nie jesteś jedyną osobą w takiej sytuacji.
Dla Home Office sprawa może być jedną z tysięcy oczekujących aplikacji. Dla wnioskodawcy jest jednak czymś znacznie większym. Brak decyzji może oznaczać problemy z podjęciem pracy, wynajęciem mieszkania, uzyskaniem kredytu hipotecznego, podróżowaniem albo zwykłym udowodnieniem, że nadal ma się prawo mieszkać w Wielkiej Brytanii.
11 czerwca 2026 roku Home Office opublikował odpowiedź na raport Independent Monitoring Authority, czyli IMA – niezależnego organu nadzorującego przestrzeganie praw obywateli Unii Europejskiej po Brexicie. Raport dotyczył opóźnień w wydawaniu decyzji w ramach EU Settlement Scheme.
Odpowiedź Home Office jest częściowo uspokajająca, ale nie rozwiązuje problemu wszystkich osób, które nadal czekają. Rząd twierdzi, że obecnie nie występują systemowe opóźnienia w EUSS. IMA ustaliła jednak wcześniej, że w niektórych sprawach czas oczekiwania był nieuzasadniony i prowadził do naruszenia praw obywateli.
Dla osoby oczekującej od wielu miesięcy najważniejsze pytanie pozostaje więc proste: czy należy nadal cierpliwie czekać, czy nadszedł moment, aby formalnie zareagować?
Czym jest EU Settlement Scheme?
EU Settlement Scheme, często określany skrótem EUSS, został utworzony po Brexicie, aby obywatele państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii oraz niektórzy członkowie ich rodzin mogli zachować prawo do życia w Wielkiej Brytanii.
W zależności od długości i ciągłości pobytu w UK wnioskodawca może otrzymać:
* pre-settled status, czyli tymczasowy status pobytowy,
* settled status, czyli prawo stałego pobytu w Wielkiej Brytanii.
Dla większości osób podstawowy termin na złożenie wniosku minął 30 czerwca 2021 roku. Nadal istnieją jednak sytuacje, w których można złożyć późny wniosek, a osoby posiadające pre-settled status mogą ubiegać się o settled status po spełnieniu odpowiednich warunków.
Według danych Home Office na 31 marca 2026 roku status w ramach EUSS posiadało około 5,8 miliona osób. Około 4,5 miliona miało settled status, a 1,3 miliona pre-settled status.
Skala programu jest więc ogromna. Nie oznacza to jednak, że opóźnienie w indywidualnej sprawie można zawsze usprawiedliwić samą liczbą wniosków.
Dlaczego IMA zajęła się opóźnieniami w decyzjach EUSS?
IMA rozpoczęła dochodzenie po otrzymaniu informacji od osób, które przez długi czas nie mogły uzyskać decyzji w swojej sprawie.
Nie chodziło wyłącznie o irytację wynikającą z oczekiwania. Osoby objęte dochodzeniem opisywały bardzo konkretne konsekwencje. Niektóre traciły możliwość rozpoczęcia pracy. Inne spotykały się z odmową wynajęcia mieszkania lub udzielenia kredytu hipotecznego. Zdarzały się również problemy podczas podróży i przekraczania granicy.
Teoretycznie osoba, która złożyła ważny wniosek EUSS i otrzymała Certificate of Application, powinna być chroniona do czasu wydania decyzji. Certyfikat może służyć jako potwierdzenie prawa do pracy, wynajmu mieszkania, korzystania z określonych świadczeń i usług.
W praktyce nie każdy pracodawca, landlord, bank czy przewoźnik właściwie rozumie te zasady. Czasami brak settled status widocznego w systemie wywołuje problemy nawet wtedy, gdy prawa wnioskodawcy są formalnie chronione.
To właśnie różnica między prawem istniejącym na papierze a możliwością skutecznego skorzystania z niego w codziennym życiu stała się jednym z najważniejszych tematów raportu.
Co ustaliła Independent Monitoring Authority?
IMA stwierdziła, że Home Office nie zawsze wydawał decyzje EUSS w rozsądnym terminie, do czego Wielka Brytania jest zobowiązana na podstawie umów chroniących prawa obywateli po Brexicie.
W niektórych analizowanych sprawach dochodziło do poważnych opóźnień jeszcze przed przydzieleniem aplikacji odpowiedniemu urzędnikowi. Na etapie suitability, podczas którego Home Office sprawdza między innymi historię karną i inne kwestie dotyczące zachowania wnioskodawcy, samo oczekiwanie na przydzielenie sprawy mogło trwać nawet dziewięć miesięcy.
IMA zwróciła także uwagę na:
* niewłaściwe kierowanie niektórych aplikacji do odpowiednich zespołów,
* opóźnienia w przydzielaniu spraw urzędnikom,
* powtarzające się prośby o dokumenty, które mogły już wcześniej zostać przekazane,
* niewystarczające informacje o tym, co dzieje się z długo oczekującą aplikacją,
* trudności w uzyskiwaniu informacji od zagranicznych organów, szczególnie w sprawach dotyczących wcześniejszych wyroków skazujących.
Raport nie stwierdził, że każda długo rozpatrywana aplikacja narusza prawo. Pokazał jednak, że w części spraw opóźnienie nie wynikało wyłącznie ze skomplikowanej sytuacji wnioskodawcy. Problem leżał również w organizacji pracy i sposobie obsługi aplikacji przez Home Office.
Jak odpowiedział Home Office?
Home Office nie zgodził się ze stwierdzeniem, że obecnie istnieje systemowy problem z opóźnieniami w EU Settlement Scheme.
Ministerstwo podkreśliło, że dochodzenie IMA opierało się głównie na informacjach zebranych w latach 2023 i 2024. Według Home Office dane te nie odzwierciedlają już w pełni obecnego funkcjonowania systemu.
Na 31 marca 2026 roku Home Office miał zakończyć rozpatrywanie około 8,8 miliona z 8,9 miliona otrzymanych aplikacji EUSS, czyli około 99 procent wszystkich wniosków. Jednocześnie nadal oczekiwało 109 020 aplikacji. Większość z nich pozostawała nierozstrzygnięta przez trzy miesiące lub krócej.
Znaczną część oczekujących spraw stanowiły aplikacje osób przechodzących z pre-settled status na settled status. Osoby te zachowują dotychczasowy pre-settled status do czasu podjęcia decyzji w sprawie nowej aplikacji.
Statystyki wyglądają korzystnie z perspektywy całego programu. Nie odpowiadają jednak na pytanie, czy konkretna osoba czekająca od wielu miesięcy lub nawet ponad roku jest traktowana zgodnie z prawem.
To, że 99 procent wszystkich aplikacji zostało zakończonych, nie oznacza automatycznie, że pozostałe sprawy mogą czekać bez końca.
Ile obecnie czeka się na decyzję EUSS?
Home Office wskazuje, że standardowy czas rozpatrywania wniosku zależy od jego złożoności.
Decyzja może zostać wydana w ciągu około miesiąca, jeżeli urząd nie musi prosić o dodatkowe informacje ani przeprowadzać dalszych kontroli.
Rozpatrzenie wniosku może potrwać około trzech miesięcy, jeżeli potrzebne są dodatkowe dokumenty, na przykład dowody pobytu w Wielkiej Brytanii albo dokumenty potwierdzające relację rodzinną.
W niektórych sprawach oczekiwanie może wynosić sześć miesięcy lub dłużej. Dotyczy to szczególnie przypadków, w których Home Office analizuje historię karną, oczekuje na informacje od innego państwa albo musi przeprowadzić dodatkowe kontrole dotyczące bezpieczeństwa lub wiarygodności dokumentów.
Podane terminy są jedynie orientacyjne. Nie są gwarancją, że decyzja zostanie wydana dokładnie po miesiącu, trzech czy sześciu miesiącach. Jednocześnie Home Office nie może traktować ich jako zgody na nieograniczone przetrzymywanie sprawy bez wyjaśnienia.
To, czy opóźnienie jest rozsądne, zależy między innymi od:
* stopnia skomplikowania sprawy,
* dokumentów przekazanych przez wnioskodawcę,
* konieczności sprawdzenia historii karnej,
* współpracy z zagranicznymi organami,
* indywidualnych konsekwencji opóźnienia,
* działań podejmowanych przez Home Office w celu doprowadzenia sprawy do końca.
Które zalecenia IMA zostały zaakceptowane?
IMA przedstawiła siedem zaleceń. Home Office zaakceptował trzy z nich.
Po pierwsze, zgodził się rozważyć dalsze zmiany, które mają ograniczyć niewłaściwe kierowanie aplikacji, opóźnienia w przydzielaniu spraw oraz wielokrotne proszenie o te same dokumenty.
Po drugie, Home Office zaakceptował potrzebę lepszej eskalacji spraw, w których urząd długo czeka na zagraniczne zaświadczenie o karalności lub informacje dotyczące wcześniejszych skazań.
Po trzecie, ministerstwo przyjęło zalecenie dotyczące poprawy komunikacji z osobami, których wnioski nie zostały rozstrzygnięte w publikowanym czasie.
To ostatnie zalecenie może mieć największe znaczenie dla zwykłego wnioskodawcy. Jednym z najtrudniejszych elementów oczekiwania na decyzję jest bowiem brak konkretnej informacji. Osoba kontaktująca się z Home Office często otrzymuje jedynie ogólną odpowiedź, że aplikacja jest nadal rozpatrywana.
Home Office zapowiedział, że rozważy, w jaki sposób przekazywać więcej informacji o postępie spraw znajdujących się na etapie oceny eligibility, czyli sprawdzania, czy wnioskodawca spełnia warunki uzyskania statusu.
Nie oznacza to jeszcze wprowadzenia nowego, skutecznego systemu śledzenia aplikacji. Jest to raczej zobowiązanie do dalszej pracy nad poprawą komunikacji.
Co raport oznacza dla osoby czekającej na settled status?
Raport IMA nie powoduje automatycznie, że każda opóźniona aplikacja zostanie teraz szybko rozstrzygnięta. Nie daje też prawa do settled status tylko dlatego, że postępowanie trwa długo.
Ma jednak istotne znaczenie dla osób, których sprawy przekroczyły standardowe terminy bez jasnego wyjaśnienia.
Raport potwierdza, że:
* Home Office ma obowiązek wydać decyzję w rozsądnym czasie,
* długiego oczekiwania nie można zawsze tłumaczyć skalą programu,
* sprawa powinna być oceniana indywidualnie,
* bezczynność administracyjna może naruszać prawa chronione po Brexicie,
* praktyczne skutki opóźnienia dla wnioskodawcy mają znaczenie,
* urząd powinien skuteczniej informować o przyczynach i przewidywanym dalszym przebiegu postępowania.
Szczególnie istotna może być sytuacja, w której opóźnienie powoduje utratę pracy, problemy z wynajmem mieszkania, odmowę kredytu, trudności podczas podróży albo brak dostępu do świadczeń.
W takich przypadkach nie wystarczy napisać do Home Office, że „decyzja trwa zbyt długo”. Warto przedstawić konkretne dowody pokazujące, jak brak decyzji wpływa na życie wnioskodawcy.
Czy Twoje prawa są chronione podczas oczekiwania?
Jeżeli złożyłeś ważny wniosek EUSS i otrzymałeś Certificate of Application, Twoje prawa powinny być chronione do czasu wydania decyzji, a w razie odwołania – również do czasu zakończenia postępowania odwoławczego.
Certificate of Application może służyć do potwierdzania między innymi prawa do:
* pracy w Wielkiej Brytanii,
* wynajęcia nieruchomości w Anglii,
* korzystania z określonych świadczeń i usług,
* dalszego pobytu w UK podczas rozpatrywania aplikacji.
Osoba posiadająca pre-settled status, która złożyła wniosek o settled status, może nadal posługiwać się dotychczasowym statusem do czasu otrzymania decyzji.
Należy jednak pamiętać, że problemy mogą pojawić się w praktyce. Pracodawca może nie rozumieć, jak przeprowadzić właściwe sprawdzenie prawa do pracy. Agent nieruchomości może błędnie uznać, że sam Certificate of Application nie wystarcza. Przewoźnik może mieć trudności ze zweryfikowaniem statusu przed podróżą.
W takiej sytuacji warto zachować całą korespondencję, zrzuty ekranu, odmowy oraz dane osoby lub organizacji, która nie uznała dokumentu. Może to później pomóc w wykazaniu rzeczywistych konsekwencji opóźnienia.
Co zrobić, gdy decyzja EUSS jest opóźniona?
Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie, czy Home Office nie wysłał prośby o dodatkowe dokumenty. Wiadomości mogą trafić do folderu spam albo zostać wysłane na adres e-mail użyty podczas składania aplikacji.
Następnie należy skontaktować się z EU Settlement Scheme Resolution Centre i poprosić o aktualizację. Warto podać numer aplikacji oraz krótko wyjaśnić, jak długo sprawa pozostaje nierozstrzygnięta.
Jeżeli opóźnienie powoduje poważne problemy, należy to jasno udokumentować. Pomocne mogą być między innymi:
* wiadomość od pracodawcy odmawiającego zatrudnienia,
* odmowa wynajmu mieszkania,
* pismo z banku dotyczące kredytu hipotecznego,
* dokumenty dotyczące pilnej podróży,
* informacje o stanie zdrowia lub szczególnej sytuacji rodzinnej,
* dowody problemów z dostępem do świadczeń lub usług.
Można również złożyć formalną skargę do Home Office. Jeżeli problem dotyczy praw chronionych przez umowy zawarte po Brexicie, możliwe jest przekazanie informacji lub skargi do IMA.
W poważniejszych sprawach kolejnym krokiem może być przygotowanie formalnego pisma przed wszczęciem postępowania sądowego, znanego jako Pre-Action Protocol letter. Takie pismo nie jest zwykłą prośbą o przyspieszenie aplikacji. Powinno wyjaśniać podstawę prawną zarzutu, historię sprawy, dotychczasową korespondencję oraz działanie, którego oczekuje się od Home Office.
Jeżeli urząd nadal nie podejmuje decyzji, w niektórych przypadkach można rozważyć judicial review, czyli sądową kontrolę bezczynności Home Office.
Nie każda opóźniona aplikacja uzasadnia rozpoczęcie postępowania sądowego. Judicial review może być kosztowne, a jego celem nie jest przyznanie settled status przez sąd. Sąd może natomiast ocenić, czy dalszy brak decyzji jest zgodny z prawem, i zobowiązać Home Office do właściwego zajęcia się sprawą.
Ważne ograniczenia
Raport IMA nie oznacza, że każda aplikacja trwająca dłużej niż trzy lub sześć miesięcy jest niezgodnie z prawem opóźniona.
Niektóre sprawy rzeczywiście wymagają czasu. Dotyczy to zwłaszcza aplikacji zawierających niespójne informacje, niewystarczające dowody pobytu, skomplikowaną historię rodzinną, wcześniejsze wyroki skazujące albo dokumenty, które muszą zostać potwierdzone przez organy innego państwa.
Długie oczekiwanie nie zastępuje również konieczności spełnienia warunków EUSS. Wnioskodawca nadal musi wykazać, że kwalifikuje się do settled status lub pre-settled status.
Z drugiej strony, Home Office nie powinien pozostawiać sprawy bez realnych działań tylko dlatego, że jest ona trudniejsza od standardowej aplikacji. Nawet skomplikowane postępowanie musi być prowadzone aktywnie i w rozsądnym czasie.
Czy warto teraz podjąć działanie?
Jeżeli czekasz na decyzję krócej niż publikowany orientacyjny termin i Home Office niedawno poprosił o dodatkowe dokumenty, najczęściej rozsądne będzie udzielenie pełnej odpowiedzi i dalsze monitorowanie sprawy.
Jeżeli jednak od wielu miesięcy nie otrzymujesz żadnej konkretnej informacji, przekazałeś wszystkie wymagane dokumenty, a opóźnienie zaczyna wpływać na Twoją pracę, mieszkanie, podróże lub bezpieczeństwo rodziny, dalsze bierne czekanie może nie być najlepszym rozwiązaniem.
Raport IMA pokazuje, że nie każde opóźnienie można uznać za normalny element procedury. Odpowiedź Home Office potwierdza jednocześnie, że urząd przynajmniej częściowo dostrzega potrzebę poprawy kierowania spraw, współpracy z innymi organami i komunikowania się z wnioskodawcami.
Kluczowe jest jednak właściwe przedstawienie problemu. Ogólne wiadomości wysyłane co kilka tygodni mogą nie doprowadzić do żadnego przełomu. Znacznie skuteczniejsze może być uporządkowanie historii aplikacji, wskazanie przekroczonych terminów, opisanie skutków opóźnienia oraz poparcie wszystkiego odpowiednimi dokumentami.
Czekasz na decyzję EUSS? Uzyskaj jasną ocenę swojej sytuacji
Opóźnienie w sprawie settled status lub pre-settled status może być zwykłym skutkiem dodatkowych kontroli. Może jednak również oznaczać, że aplikacja została niewłaściwie skierowana, utknęła pomiędzy zespołami albo nie jest aktywnie rozpatrywana.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Znaczenie ma nie tylko długość oczekiwania, ale również rodzaj aplikacji, przekazane dokumenty, dotychczasowe odpowiedzi Home Office i wpływ opóźnienia na Twoje życie.
Jeżeli nie wiesz, czy powinieneś nadal czekać, złożyć skargę, wystąpić o pilne rozpatrzenie sprawy albo rozważyć formalne działania prawne, możesz umówić krótką, bezpłatną ocenę swojej sytuacji.
Podczas rozmowy przeanalizujemy, na jakim etapie znajduje się Twoja aplikacja EUSS, czy czas oczekiwania może być uznany za nadmierny oraz jakie działania mają największy sens w Twoich okolicznościach. Bez presji i bez obietnic bez pokrycia — otrzymasz jasną informację, gdzie stoisz i co możesz zrobić dalej.
Czekasz zbyt długo na settled status? Skontaktuj się z nami, zanim kolejne miesiące miną bez żadnej konkretnej odpowiedzi.
Artykuł odzwierciedla stanowisko IMA z 11 marca 2026 roku: organ stwierdził, że Home Office w części spraw nie wydał decyzji EUSS w rozsądnym czasie, a wnioskodawcy zgłaszali problemy z zatrudnieniem, mieszkaniem, podróżami i korzystaniem z praw.
Dane, czasy rozpatrywania i opis reakcji rządu pochodzą z odpowiedzi Home Office opublikowanej 11 czerwca 2026 roku. Home Office podał między innymi, że do 31 marca 2026 roku zakończono 99% otrzymanych aplikacji, a 109 020 nadal oczekiwało na decyzję. Resort zaakceptował zalecenia dotyczące kierowania spraw, zagranicznych informacji o karalności oraz komunikacji z wnioskodawcami.
Aktualne oficjalne wytyczne wskazują orientacyjnie około miesiąca dla prostych aplikacji, około trzech miesięcy, gdy potrzebne są dodatkowe informacje, oraz sześciu miesięcy lub więcej w części bardziej złożonych spraw.
Osoba, która złożyła ważną aplikację i otrzymała Certificate of Application, może co do zasady używać go do potwierdzania swoich praw do czasu decyzji lub zakończenia odwołania.
Pre-Action Protocol może dotyczyć również zarzutu niewydania decyzji, natomiast ewentualny judicial review wymaga indywidualnej oceny podstaw prawnych, pilności, kosztów i ryzyka procesowego.
