Proponowane zmiany w przyznawaniu Indefinite Leave to Remain

Rząd Wielkiej Brytanii ogłosił otwarcie konsultacji dotyczących szeroko zakrojonych reform zasad uzyskiwania stałego pobytu w UK. Planowane zmiany mają zastąpić dotychczasowy system pięcioletni nowym modelem „earned settlement”, w którym prawo do osiedlenia się będzie zależało od spełnienia określonych kryteriów, wkładu w życie społeczne oraz indywidualnych okoliczności migranta. Poniższa analiza przedstawia kluczowe elementy proponowanych reform.

Co obejmuje komunikat i konsultacje?

Rząd opublikował obszerny dokument polityczny zapowiadający fundamentalną przebudowę zasad prowadzących do uzyskania stałego pobytu. Według zapowiedzi celem jest powiązanie statusu stałego rezydenta z zgodnością z prawem, integracją oraz „mierzalnym wkładem” w życie kraju.

Dokument liczący 60 stron, przedstawiony Parlamentowi 20 listopada 2025 r., opisuje szczegóły konsultacji dotyczących reformy obecnych przepisów na rzecz modelu „earned settlement”. Konsultacje – zapowiedziane w Białej Księdze Migracyjnej z maja 2025 r. – były od dawna oczekiwane.

Proponowane zmiany oznaczają przebudowanie okresu kwalifikacyjnego, warunków oraz wymogów dla uzyskania Indefinite Leave to Remain. Konsultacje potrwają 12 tygodni i są otwarte dla osób fizycznych i organizacji.

Reformy nie obejmą osób posiadających settled status w ramach EU Settlement Scheme, programu Windrush ani tych, którzy już mają ILR. Zmiany obejmą natomiast wszystkich innych migrantów w UK z ograniczonym prawem pobytu.

Powiązaną informację prasową można znaleźć w oficjalnym komunikacie rządowym.

Jak ma działać nowy model osiedlenia?

System ma odejść od obecnego standardu pięciu lat na rzecz domyślnego, dziesięcioletniego okresu kwalifikacyjnego dla większości migrantów. Dodatkowo wprowadzony zostanie system korekt – skracających lub wydłużających ten okres – w zależności od sytuacji danej osoby.

Stały pobyt będzie oparty na czterech filarach. Co ważne, poza elementami filaru „wkład”, minimalne wymogi nie podlegają konsultacji:

• charakter – wymóg czystej kartoteki karnej i braku naruszeń imigracyjnych. Planowany jest pełen przegląd progów dotyczących karalności, a wstępne założenie zakłada, że osoby z jakimkolwiek wyrokiem mogą nie kwalifikować się do ILR

• integracja – wyższy poziom języka angielskiego (B2), obowiązek zdania testu Life in the UK. Osoby z angielskim na poziomie C1 mogą skrócić okres kwalifikacji o rok

• wkład – stały pobyt ma zależeć od aktywności ekonomicznej. Wymagane będą roczne zarobki powyżej £12,570 przez co najmniej 3–5 lat. Osoby z wyższymi zarobkami przejdą szybciej: powyżej £50,270 przez trzy lata oznacza skrócenie okresu o pięć lat, a powyżej £125,140 – o siedem lat. Osoby pracujące w określonych zawodach publicznych (w tym prawdopodobnie NHS), na poziomie minimum RQF6 lub posiadające znaczący wolontariat, również będą mogły uzyskać stały pobyt szybciej

• pobyt – wymagana będzie ciągła legalna rezydencja, lecz sama jej długość nie będzie wystarczająca

Jakie inne zmiany przewiduje projekt?

Okres kwalifikacyjny może zostać skrócony lub wydłużony według określonych kryteriów.

Redukcje obejmują:

• skrócenie o pięć lat dla partnerów, rodziców i dzieci obywateli brytyjskich oraz BN(O), a także dla niektórych pracowników służb publicznych

• skrócenie o nawet siedem lat dla osób posiadających wizy Global Talent i Innovator Founder po trzech latach nieprzerwanej rezydencji

• skrócenie o trzy do pięciu lat za znaczący wolontariat społeczny

Wydłużenia obejmują:

• dodatkowe pięć lat dla pracowników wizowych na stanowiskach poniżej RQF6 – oznacza to łącznie 15 lat

• dodatkowe 5–10 lat dla osób, które pobierały publiczne fundusze w okresie kwalifikacyjnym

• nawet 20 lat dla osób, które wjechały nielegalnie, przekroczyły ważność wizy o sześć miesięcy lub dłużej, lub wjechały na wizie turystycznej – oznacza to możliwe oczekiwanie na ILR trwające nawet 30 lat

Kolejna istotna zmiana: ścieżka Long Residence zostanie zniesiona i włączona do nowego modelu „earned settlement”.

Specjalne zasady i wyjątki

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, uchodźcy uznani w procedurze azylowej będą musieli przejść okres 20 lat, podczas gdy osoby objęte programami przesiedleń – 10 lat.

Okresy kwalifikacyjne dla dorosłych osób na utrzymaniu będą oceniane indywidualnie. Rząd zapowiada także opracowanie osobnych rozwiązań dla dzieci, które osiągają pełnoletność w trakcie okresu kwalifikacji rodziców.

Niektóre grupy, w tym ofiary przemocy domowej, owdowiali partnerzy, osoby wymagające długoterminowej opieki oraz członkowie Sił Zbrojnych i ich rodziny, mają nadal korzystać z istniejących lub dostosowanych rozwiązań.

Konsultacje obejmują również pytania o przepisy przejściowe dla osób, które już rozpoczęły drogę do ILR.

Dostęp do świadczeń i obywatelstwo

Rząd rozważa ograniczenie dostępu do publicznych funduszy także na etapie ILR, wprowadzając zasadę „no recourse to public funds” aż do momentu uzyskania obywatelstwa brytyjskiego. W uzasadnieniu wskazuje na konieczność powiązania stałego pobytu z „wkładem i stabilnością fiskalną”.

Planowane są także zmiany w British Nationality Act 1981, aby okresy kwalifikacyjne do obywatelstwa opierały się na podobnej logice stopniowego „zarabiania” na status.

Pytania w konsultacjach

Konsultacje – otwarte do końca 12 lutego 2026 r. – dotyczą m.in.:

• sposobu wykazywania wkładu i integracji

• proporcjonalności proponowanych kar i skróceń okresu kwalifikacyjnego

• traktowania dzieci, dorosłych zależnych i osób wrażliwych

• potrzeb ewentualnych rozwiązań przejściowych

• wpływu reform na pracodawców, sponsorów i instytucje edukacyjne