UK planuje rewolucję w drodze do stałego pobytu. „Earned Settlement” może wydłużyć drogę do ILR nawet do 10 lat
Brytyjski rząd zapowiada jedną z największych zmian w systemie imigracyjnym od czasu Brexitu. Nowy model określany jako „earned settlement” może znacząco wydłużyć drogę do uzyskania Indefinite Leave to Remain (ILR) – czyli stałego pobytu w Wielkiej Brytanii.
Co więcej, według zapowiedzi Home Office zmiany mogą dotyczyć również osób, które już mieszkają i pracują w Wielkiej Brytanii.
Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie planuje rząd i jakie mogą być konsekwencje dla migrantów.
Koniec automatycznej drogi do ILR po 5 latach?
Obecnie wiele kategorii wizowych w Wielkiej Brytanii – w szczególności Skilled Worker visa – umożliwia ubieganie się o stały pobyt po 5 latach legalnego pobytu.
Nowy model „earned settlement” ma to zmienić.
Według zapowiedzi Home Secretary standardowa droga do ILR może zostać wydłużona do 10 lat. Settlement miałby być przyznawany dopiero po spełnieniu dodatkowych kryteriów, które mają potwierdzać, że dana osoba „zasłużyła” na stały pobyt w Wielkiej Brytanii.
Jakie warunki mogą być wymagane?
Choć szczegóły reformy nie zostały jeszcze opublikowane, zapowiedzi rządu wskazują, że przy ocenie wniosku o ILR mogą być brane pod uwagę między innymi:
• historia zatrudnienia i płacenia podatków
• brak zaległości wobec państwa
• brak przestępstw i czysta kartoteka karna
• wyższy poziom znajomości języka angielskiego
• aktywna integracja w społeczeństwie
Celem reformy ma być – według rządu – odejście od modelu, w którym stały pobyt jest w praktyce automatyczną konsekwencją kilku lat pracy w Wielkiej Brytanii.
Najbardziej kontrowersyjny element: zmiany mogą być retrospektywne
Największe kontrowersje budzi jednak fakt, że nowe zasady mogą dotyczyć również osób, które już przebywają w Wielkiej Brytanii na wizach prowadzących do settlement.
Oznaczałoby to, że osoby które przyjechały do Wielkiej Brytanii z założeniem, że będą mogły ubiegać się o ILR po 5 latach, mogą zostać objęte nowymi przepisami.
Przykładowo:
Osoba która otrzymała Skilled Worker visa w 2023 roku i planowała ubiegać się o ILR w 2028 roku, mogłaby – po zmianach – uzyskać możliwość złożenia wniosku dopiero około 2033 roku.
Ile osób może zostać dotkniętych zmianami?
Według analiz think-tanków zajmujących się polityką migracyjną zmiany mogą potencjalnie dotyczyć ponad 1 miliona migrantów, którzy obecnie znajdują się na ścieżce prowadzącej do settlement.
Wśród nich znajduje się również duża liczba dzieci będących dependantami migrantów pracujących w Wielkiej Brytanii.
Czy takie zmiany są zgodne z prawem?
Wielu prawników wskazuje, że retrospektywne zmiany mogą prowadzić do sporów sądowych.
Argument migrantów będzie opierał się na zasadzie legitimate expectation, czyli uzasadnionego oczekiwania, że osoby które rozpoczęły swoją drogę imigracyjną na określonych zasadach, powinny móc zakończyć ją według tych samych reguł.
Z drugiej strony Home Office od lat argumentuje, że wnioski o settlement są oceniane według przepisów obowiązujących w momencie składania wniosku, a nie w momencie przyjazdu do Wielkiej Brytanii.
To stanowisko było w przeszłości akceptowane przez sądy, choć w przypadku tak dużej zmiany prawdopodobne są nowe wyzwania prawne.
Możliwe pozwy przeciwko rządowi
Organizacje reprezentujące migrantów już zapowiedziały przygotowanie judicial review przeciwko ewentualnym retrospektywnym zmianom.
Jeżeli reforma zostanie wprowadzona w najbardziej radykalnej formie, można spodziewać się znacznej liczby sporów sądowych.
Co pozostaje niejasne
Na tym etapie najważniejszą niewiadomą są tzw. transitional arrangements, czyli przepisy przejściowe.
Nie wiadomo jeszcze:
• czy osoby będące już w połowie swojej drogi do settlement zostaną objęte nowymi zasadami
• czy zostanie wprowadzona data graniczna chroniąca osoby, które już mają wizę
• czy zmiany obejmą tylko nowe wizy wydawane w przyszłości
To właśnie te szczegóły będą miały największe znaczenie dla setek tysięcy migrantów mieszkających obecnie w Wielkiej Brytanii.
Kiedy mogą pojawić się zmiany?
Według zapowiedzi rządu szczegóły reformy mają zostać przedstawione w ramach kolejnego Statement of Changes w Immigration Rules, prawdopodobnie jeszcze w 2026 roku.
Do czasu publikacji konkretnych przepisów sytuacja pozostaje jednak niepewna.
Podsumowanie
Planowane zmiany w systemie settlement mogą całkowicie zmienić sposób, w jaki migranci uzyskują stały pobyt w Wielkiej Brytanii.
Jeżeli reforma zostanie wprowadzona w zapowiadanej formie, droga do ILR dla wielu osób może zostać wydłużona nawet o kilka lat.
Jednocześnie prawdopodobne są liczne wyzwania prawne dotyczące retrospektywnego stosowania nowych przepisów.
Dlatego osoby, które planują swoją przyszłość imigracyjną w Wielkiej Brytanii, powinny uważnie śledzić rozwój sytuacji i – w razie wątpliwości – skonsultować się z doświadczonym prawnikiem imigracyjnym.
